Czas czytania: 3 min

Terapia falą uderzeniową na stałe weszła do kanonu terapii fizykalnych. Na rynku jest wiele urządzeń, których opisy zawierają skróty nazw pochodzenia angielskiego min jest to zogniskowana fala uderzeniowa. Artykuł jest próbą uporządkowania tej kwestii.

Zogniskowana fala uderzeniowa FSWT (ang. Focused Shock Wave Therapy)

FSWT z języka angielskiego Focused Shock Wave Therapy, czyli Terapia Zogniskowaną Falą Uderzeniową. Ten rodzaj oddziaływania, od którego przejęło nazwę urządzenie, powstał jako pierwszy. Jego przeznaczeniem było rozbijanie kamieni nerkowych i żółciowych z pominięciem bezpośredniego kontaktu z nimi. Zabieg odbywa się przez powłoki tkankowe. Czoło głowicy jest wyciętym fragmentem powłoki bryły obrotowej, często kuli. Fala mechaniczna wytworzona przez to czoło spotyka się w tkance tworząc lokalne maksimum. Kamienie — czy to nerkowe, czy też żółciowe — są kruche. Tak silne oddziaływanie powoduje w nich naprężenia mechaniczne, te z kolei doprowadzają do rozpadu na mniejsze elementy. W taki sposób dokonuje się podziału zbyt dużych do wydalenia w naturalny sposób fragmentów, na mniejsze.

emitery zogniskowana fala uderzeniowa
Rys. 1. Rodzaje emiterów FSWT – zogniskowana fala uderzeniowa. Od lewej odpowiednio: piezoelektryczny, elektromagnetyczny (płaska cewka) i elektromagnetyczny (cewka cylindryczna).

Zogniskowana fala uderzeniowa coraz częściej znajduje zastosowanie w fizykoterapii. Uzyskiwane ciśnienia lokalne są znacznie wyższe, aniżeli w przypadku fali radialnej. W trakcie przeprowadzania zabiegu z wykorzystaniem fali zogniskowanej, zalecane jest stosowanie diagnostyki zwiadowczej, zwykle w oparciu o ultrasonografię.

Parametry – fala uderzeniowa zogniskowana

Fala uderzeniowa charakteryzuje się bardzo dużym ciśnieniem — 10-100 MPa — jednocześnie przy bardzo krótkim czasie trwania 0,2 us.

zogniskowana fala uderzeniowa
Wykres obrazujący przebieg fali uderzeniowej

Takie parametry powodują, że ma ona bardzo silne działanie i może mieć charakter niszczący.

Fala uderzeniowa zogniskowana — wartości gęstości energii potrzebne do danego rodzaju terapii

Fala uderzeniowa, w zależności od gęstości energii, może służyć do różnych celów.

 

 zogniskowana fala uderzeniowa
Wykres oddziaływania fali uderzeniowej w różnych dziedzinach

Z wykresu można odczytać, że wartości do 0,3 mJ/mm2 powodują regenerację komórek. Wartości do 0,5 mJ/mm2 mogą służyć do terapii przeciwbólowej. Wartości od 0,3 mJ/mm2 do 1 mJ/mm2 mogą służyć do terapii stawów rzekomych. Wszystkie wartości powyżej 0,5 mJ/mm2 są uznawane za wysoki poziom energii i mogą posłużyć do rozbijania kamieni nerkowych lub złogów wątrobowych. Metoda rozbijania tego typu kamieni za pomocą ESWT nazywa się litotrypsją.

Fala uderzeniowa — oddziaływanie biologiczne

  • Zwiększa przepuszczalność komórkową
  • Stymuluje mikrokrążenie, zarówno krwi, jak i limfy
  • Uwalnia substancję P
  • Uwalnia tlenek azotu (NO), powodując w ten sposób rozszerzenie naczyń krwionośnych
  • Ma działanie bakteriobójcze
  • Uwalnia czynniki wzrostu (naczyń krwionośnych, nabłonka, kości, kolagenu itd.)
  • Stymuluje komórki macierzyste