Fala uderzeniowa

Czas czytania: 3 min

Radialna fala uderzeniowa lub z języka angielskiego RSWT, czyli Radial Shock Wave Therapy, jest terapią, która przebojem utorowała sobie drogę do wielu poradni i gabienetów fizykoterapii. Ma ona swoich zwolenników i przeciwników, natomiast jej skuteczność w pewnych dolegliwościach jest bezsprzeczna.

Co to jest fala uderzeniowa i czy ma to związek z fizykoterapią

Fala uderzeniowa jest zjawiskiem znanym nam wszystkim. W naturze powstaje ona w wyniku wyładowania atmosferycznego i jest słyszalna z wielu kilometrów. Samolot przekraczający barierę dźwięku, także wytwarza falę uderzeniową. Opisując to zjawisko od strony fizycznej, jest to gwałtowny wzrost ciśnienia gazu o bardzo wysokiej amplitudzie. Fala uderzeniowa przenosi energię na duże odległości, a o jej sile może świadczyć chociażby fakt, że uderzenie pioruna powoduje drżenie szyb nawet w miejscach odległych od tego, w którym powstało wyładowanie. Biorąc pod uwagę parametry zogniskowanej fali uderzeniowej, można powiedzieć, że lokalnie wartości jej oddziaływań są porównywalne z parametrami fali uderzeniowej. Należy jednak mieć na uwadze skalę tego zjawiska. Całkowita energia przenoszona przez urządzenie do FSWT, jest kilka rzędów wielkości niższa aniżeli energia fali uderzeniowej spotykanej w naturze. Omawiane pojęcie zostało więc zaadaptowane do fizykoterapii, poprzez używanie tej nomenklatury w odniesieniu do FSWT.

Radialna fala uderzeniowa z języka angielskiego RSWT (Radial Shock Wave Therapy)

Jako pierwsze powstały urządzenia do terapii zogniskowaną fala uderzeniową FSWT. W wyniku poszukiwania oddziaływań, które mogłyby zostać wykorzystane w urządzeniach o niższych kosztach produkcji aniżeli zogniskowana fala uderzeniowa, powstała konstrukcja, w której napędzany powietrzem lub przyspieszany elektromagnetycznie pocisk, uderza w transmiter stanowiący część aplikacyjną. Aplikator ma formę pistoletu, zakończonego — wspomnianym wyżej  transmiterem. Fala powstająca w ten sposób nie jest falą uderzeniową. Biorąc pod uwagę jej parametry, jest to fala ciśnieniowa. Jednak ze względu na popularyzację nazwy „fala uderzeniowa” oraz fakt, że w pistolecie rzeczywiście ma miejsce uderzenie, przyjęła się nazwa Radialna Fala Uderzeniowa, czyli RSWT (Radial Shock Wave Therapy).

pistolet do fali uderzeniowej

 

Rys.1 Ilustracja przedstawia zasadę działania pistoletu oraz sposób rozchodzenia się fali.

Zabiegi z radialną falą uderzeniową wykonujemy w kontakcie z tkanką (skórą) pacjenta. Czynnikiem sprzęgającym jest żel. Jak widać na Rys. 1 czoło fali ma swoje źródło w miejscu przyłożenia transmitera i rozchodzi się od tego punktu promieniście. Największa gęstość energii w przypadku RSWT jest na skórze w miejscu aplikacji. Im głębiej w tkance, tym mniejsza jest wartość przekazywanej energii. Ilustruje to Rys. 2.

Rozkład ciśnienia fali radialnej RSWT

Rys. 2. Rozkład gęstości energii w tkance przy aplikacji RSWT.

Problemy z nazewnictwem

W literaturze często spotyka się określenie ESWT, czyli Extracorporeal Shock Wave Therapy. Tłumacząc to wyrażenie na język polski otrzymujemy nazwę: Pozaustrojowa Terapia Falą Uderzeniową. Określenie to odnosi się do sposobu wytwarzania fali. W tym przypadku opisuje zasadę generowania jej poza organizmem człowieka. Bez względu na to, czy mówimy o RSWT, czy o FSWT fala wytwarzana jest pozaustrojowo (ESWT).

Parametry RSWT

Radialna fala uderzeniowa charakteryzuje się czasem trwania od 0,2 ms do 5 ms. Lokalne ciśnienie w przypadku tej fali to 1 MPa.

Oddziaływanie biologiczne i fizyczne RSWT

Biorąc pod uwagę istotę generacji fali ciśnieniowej, wiemy, że fala ta przenosi w głąb tkanki drgania. Powodują one:

  • przyspieszenie mikroobiegu
  • zwiększenie metabolizmu

Wg dostępnych materiałów, nie ma naukowych danych określających biologiczną aktywność tego oddziaływania. Praktyka wykazuje jednak bardzo dużą skuteczność zabiegów. Najlepiej opisane są dwie dziedziny zastosowań:

  • enteziopatie
  • problemy mięśniowo-powięziowe