Głowice do ultradźwięków
Czas czytania: 4 min

Sonoterapia to metoda powszechnie stosowana w fizjoterapii, polegająca na oddziaływaniu falą ultradźwiękową. Często nazywana jest również mikromasażem w związku z wywoływanymi drganiami mechanicznymi tkanek.

W artykule znajdziesz:

  1. Definicja ultradźwięków
  2. Ultradźwięki z punktu widzenia zjawisk fizycznych
  3. Wpływ ultradźwięków na organizm
  4. Kawitacja

Co to są ultradźwięki  – definicja

Ultradźwięki to fale mechaniczne powstające na skutek mechanicznego drgania cząsteczek ośrodka sprężystego o częstotliwości powyżej 16kHz (20kHz). W fizykoterapii stosuje się jednak przede wszystkim częstotliwości takie jak 1MHz i 3MHz.

Dowiedz się więcej o ultradźwiękach: Zastosowanie ultradźwięków w fizykoterapii

Ultradźwięki z punktu widzenia zjawisk fizycznych

Fala mechaniczna ze względu na swoje własności fizyczne przenosi się na kolejne ośrodki na granicy których następuje podział energii. Część jest odbijana, część pochłaniana, a pozostała energia przechodzi do kolejnego ośrodka. Poszczególne wartości (ilości energii) zależą od właściwości ośrodków. Energia może być pochłaniana szybko albo bez strat. Sprawdź jaki jest współczynnik absorpcji w różnych tkankach: Ultradźwięki – główny efekt terapeutyczny

Jak działają ultradźwięki – wpływ na organizm ludzki

Fale ultradźwiękowe wpływają w korzystny sposób na organizm człowieka. Wyróżnić można różne efekty uzyskiwane podczas zabiegów z wykorzystaniem terapii ultradźwiękowej. Oddziałanie może być miejscowe albo ogólnoustrojowe.

Zmiany pierwotne – działanie miejscowe

  • oddziaływanie nietermiczne

Efekt mechaniczny jest związany z występującą podczas zabiegu różnicą ciśnień fali ultradźwiękowej. Zjawisko to określa się efektem mikromasażu. Fala wnika w tkankę i wychyla cząsteczki, stąd wzięła się nazwa „wewnętrzny masaż tkankowy”.

  • oddziaływanie fizykochemiczne

Ultradźwięki prowadzą również do przyspieszenia rozpadu białek oraz szybkości dyfuzji (wzrost pH).

  • oddziaływanie termiczne

Efekt termiczny jest związany z powstającym ciepłem wywoływanym przez fale ultradźwiękowe. Absorpcja w tkankach powoduje wydzielanie ciepła oraz ich rozgrzanie. Poniższa tabela przedstawia współczynnik absorpcji w różnych tkankach.

Tkanka 1MHz 3MHz
Tłuszczowa 0,14 0,42
Nerwowa 0,20 0,6
Mięśniowa (aplikacja podłużna) 0,76 2,28
Mięśniowa (aplikacja poprzeczna) 0,28 0,84
Chrzęstna 1,16 3,48
Kostna 3,22 b.d.

W przypadku gdy ze względu na zjawisko odbicia fala ultradźwiękowa zostanie „uwięziona” pomiędzy okostną, a kością możemy mieć do czynienia ze zjawiskiem ścinania. Przy okazji tego zjawiska fala zmienia się z poprzecznej w podłużną i może doprowadzić do niekorzystnych konsekwencji, a mianowicie uszkodzenia styku okostna/kość. Z tego względu należy zachować szczególną ostrożność przy przeprowadzaniu zabiegów w okolicy kości. W takim przypadku pracujemy na mniejszych dawkach lub korzystamy z trybu impulsowego.

Zmiany wtórne – działanie ogólne

Ultradźwięki oddziałują na zakończenia nerwowe i w ten sposób stymulują układ współczulny. Ma to korzystny wpływ między innymi na serce, ciśnienie tętnicze czy układ oddechowy. W efekcie następują takie zmiany jak:

  • zwiększenie przepuszczalności błon komórkowych
  • zmiany w strukturze koloidów tkankowych i ich uwodnienie
  • usprawnienie oddychania tkankowego
  • zwiększenie przemiany materii komórek
  • zmiany w układach jonowych tkanek

W wyniku połączenia efektów oddziaływania wszystkich opisanych powyżej zjawisk ultradźwięki mają następujące oddziaływanie na organizm ludzki:

  • przeciwbólowe oraz przeciwzapalne
  • zwiększające ukrwienie tkanek
  • zmniejszające napięcie mięśni
  • zwiększające rozciągliwość tkanki łącznej (blizny, stany po urazach mięśni i torebek stawowych)
  • przyspieszają gojenie ran

Zjawisko kawitacji

Za jeden z niekorzystnych efektów oddziaływania ultradźwięków można uznać kawitacje. Są to pęcherzyki wypełnione parami cieczy, tworzące się na wskutek rozrywania cząsteczek pod wpływem podciśnienia. Powstają przy zastosowaniu dużych mocy fali, dlatego w urządzeniach przeznaczonych do terapii ultradźwiękami istnieje ograniczenie dawki. Zjawisko kawitacji – dowiedz się więcej

Ultradźwięki – jak wygląda zabieg urządzeniem do sonoterapii?

PODZIEL SIĘ
Poprzedni artykułOstroga piętowa – przyczyny, objawy i skuteczne leczenie
Następny artykułUltradźwięki w fizykoterapii – wskazania i przeciwwskazania

8 KOMENTARZE

  1. Witam Serdecznie
    Czy ultradźwięki są szkodliwe na człowieka o częstotliwości od 15kHz do 80 kHz. Pozdrawiam

    • Podany przez Pana zakres częstotliwości nie jest wykorzystywany w fizykoterapii. Pozdrawiamy ASTAR.

    • Powyższe parametry ultradźwięków, czyli częstotliwość 40kHz stosowane są w kosmetyce do tzw. peelingu kawitacyjnego. Wartość 75 W dotyczy poboru mocy przez urządzenie.
      Jeśli zabieg wykonywany przez specjalistę oraz respektowane są przeciwwskazania to ten zabieg jest bezpieczny.
      Uwaga praktyczna:
      Prosimy czytać instrukcję oraz dane techniczne każdego urządzenia.
      Pozdrawiamy Zespół Fizjotechnologia.com

  2. Czy częstotliwość ultradźwięków 1,5 +/- 5% MHz jest w jakiś sposób szkodliwa?
    Czy jeśli powierzchniowa gęstość mocy urządzenia transmitującego ultradźwięki to 30 mW/cm2 to czy urządzenie to jest bezpieczne dla organizmu (chodzi mi o powstawanie w przyszłości chorób, zaburzeń płodności itp.)?

    • Powyższe parametry w niskiej dawce dotyczą ultradźwięków określanych jako LIPUS [low intensity pulsed ultrasound], w przeciwieństwie do tradycyjnych ultradźwięków które stosują intensywności 0,5-3,0 W/ m2.
      U ludzi ultradźwięki o niskiej intensywności nie powodują efektów termicznych i destrukcyjnych. LIPUS mają stymulujący wpływ na wzrost kości, ścięgien i naprawę nerwów, wspomagają procesy gojenia w ostrym oraz podostrym stanie zapalnym.
      Aplikowane są lokalnie i nie są znane działania uboczne.
      Pozdrawiamy
      Zespół fizjotechnologia.com

  3. Bardzo dziękuję za poprzednią odpowiedź. Mam jeszcze jedno pytanie: stosując ultradźwięki w celach leczniczych lepsze rezultaty osiągnie się, gdy zastosujemy ultradźwięki przed ćwiczeniami, po ćwiczeniach, czy może jest to bez znaczenia?

    • Witam,
      Ultradźwięki generalnie stosuje się przed ćwiczeniami z pacjentem, dostosowując parametry do stanu pacjenta.
      Pozdrawiamy
      Zespół fizjotechnologia.com

ZOSTAW KOMENTARZ

Please enter your comment!
Please enter your name here