Czas czytania: 7 min

Porażenie nerwu twarzowego (Bella) – etiologia – objawy – leczenie

Wstęp

Nerw twarzowy (n. facialis) VII jest jednym z dwunastu par nerwów czaszkowych, w skład którego wchodzą włókna ruchowe, czuciowe i przywspółczulne. Nerw ten dzieli się na gałęzie skroniową, jarzmową, policzkową, brzeżną żuchwy i szyi. Unerwia mięśnie twarzy, ślinianki, błonę węchową nosa, dwie trzecie przednie języka. Mięśnie podniebienia miękkiego i twardego, a także małżowinę uszną i obszar za uchem.

Przyczyny – porażenie nerwu twarzowego

Porażenie nerwu twarzowego występuje jest zespołem chorobowym o złożonej i często niejasnej etiologii. Najczęściej występuje jako porażenie jednostronne. Najczęstszą [75%] postacią kliniczną uszkodzenia nerwu twarzowego jest tzw. obwodowe uszkodzenie typu Bella. Zwykle nie ma ustalonych przyczyn i występuje niezależnie od wieku i płci.
Porażenie może dotyczyć wszystkich mięśni zaopatrywanych przez ten nerw lub tylko określonych grup mięśniowych, znacznie je osłabiając i zaburzając czucie po tej stronie. Przyczyna wystąpienia obwodowego (porażenie nerwu twarzowego) może być związana z obrzękiem, uciskiem nerwu w wąskim kanale kości skroniowej. Towarzyszy mu niedokrwienie, niedotlenienie oraz uszkodzenie osłonki włókna nerwowego, a następnie włókna osiowego. Objawy obwodowego porażenia nerwu twarzowego pojawiają się nagle, dając w ciągu kilku godzin pełen obraz chorobowy. Porażenie wtórne może być powikłaniem w następstwie toczących się procesów patologicznych w obrębie przebiegu tego nerwu (nowotwory podstawy czaszki, zapalenie ucha środkowego, guzy tzw. kąta mózgowo-móżdżkowego).

Nerw twarzowy - porażenie Bella
Nerw twarzowy

 

Objawy – porażenie nerwu twarzowego

Tempo narastania objawów stanowi kryterium, które pozwala odróżnić porażenie Bella od innych dolegliwości. Przy jednostronnym porażeniu nerwu twarzowego symptomy nasilają się w ciągu kilku dni. Przy pozostałych mogą być rozciągnięte od kilku tygodni do kilku miesięcy. Porażenie nerwu twarzowego jest różnicowane m.in. z nowotworem gruczołów przyusznych, cukrzycą, boreliozą i HIV.
Czasami zapowiedzią porażenia Bella jest ból w pobliżu ucha, który pojawia się dzień lub dwa przed porażeniem. Jednym z pierwszych objawów (porażenie nerwu twarzowego) może być gromadzenie resztek jedzenia pomiędzy policzkiem a dziąsłami. Do słabo wyrażonych symptomów zalicza się także zmniejszone mruganie powiekami, nieznacznie upośledzone wydzielanie łez lub łzawienie. Pogorszenie czucia smaku, nadwrażliwość na dźwięki, zmniejszone wydzielanie śliny. Silniejsze objawy obejmują: unieruchomienie połowy twarzy, asymetrię połowy twarzy, niedomykanie powieki. Ponadto obniżenie kącika ust po stronie uszkodzenia, opadanie powiek, wygładzenie czoła. Osłabienie funkcji języka, spłycenie bruzdy nosowo-wargowej. Dodatkowymi objawami mogą być: ból ucha, jednostronne upośledzenia czucia smaku, nadwrażliwość na bodźce słuchowe, upośledzenie wydzielania łez.

Prażenie Bella - porażenie nerwu twarzowego
Kobieta z porażeniem Bella – brak możliwości poruszania prawą częścią twarzy
Porażenie nerwu twarzowego
Kobieta z porażeniem nerwu twarzowego – „krzyczy” tylko połową twarzy

Leczenie – porażenie nerwu twarzowego

W porażeniu kluczową kwestią jest czas reakcji – leczenie powinno być podjęte w najkrótszym możliwym czasie. Jeśli na etapie diagnostyki wykluczone zostanie przerwanie ciągłości nerwu jako przyczyna dysfunkcji, zalecane jest leczenie zachowawcze oparte na fizjoterapii i przyjmowaniu leków.
Pacjentowi należy stworzyć jak najbardziej komfortowe warunki terapii z zastosowaniem bezpiecznych i skutecznych metod. Celem fizjoterapii jest stworzenie korzystnych warunków do regeneracji nerwu oraz utrzymanie możliwie największej masy mięśniowej do czasu powrotu unerwienia.
Dużą skuteczność w łagodzeniu paraliżu twarzy wykazują zabiegi fizykalne. Powinny wspomagać etapy gojenia, pobudzać naturalny przebieg procesu w celu maksymalizowania jego wydajności. Należy stosować takie zabiegi fizykalne, które wykazują działanie regeneracyjne, przeciwbólowe, poprawiające krążenie obwodowe.
Procesy chorobowe zmieniają potencjał elektryczny uszkodzonych tkanek. W komórkach objętych procesem patologicznym (np. zapalnym) wzrasta opór elektryczny, uniemożliwiający normalizację procesów metabolicznych komórki oraz jej regenerację. Impulsy elektryczne z tkanki nerwowej, których zadaniem jest harmonizowanie procesu regeneracji, nie docierają do chorobowo zmienionych tkanek.

Fizykoterapia a porażenie nerwu twarzowego

W przypadku porażenia Bella, najszybciej jak to jest możliwe można stosować następujące nowoczesne zabiegi fizykalne: terapia energotonowa, magnetostymulacja, magnetoledoterapią, światło widzialne spolaryzowane, mikroprądy a po około 2-3 tygodniach również BMS [biomechaniczna stymulacja mięśni].

Terapia energotonowa – zastosowanie w leczeniu porażenia Bella

Terapia energotonowa opiera się na założeniu, iż zmianom elektrycznym w tkankach towarzyszą zmiany biochemiczne. Główne efekty działania polegają na wprowadzeniu energii do ciała, co aktywuje komórki i witalizuje organizm. Ponadto wywołują rezonans w celu pobudzenia komórek i ich struktur do drgań, usprawnienia to procesy metaboliczne i zmniejszenie bólu. W związku z powyższym zwiększa się proces dyfuzji w tkankach żywych, normalizuje się aktywność wewnątrzkomórkowego transportu substancji (np. cAMP). Usprawnia się współdziałanie i komunikacja pomiędzy komórkami dla utrzymania i reprodukcji wymaganych struktur i funkcji tkanek, poprawia się działanie enzymów. Zwiększa się także wydajność miejscowego ukrwienia oraz ilość i rozmiar mitochondriów, zwanych energetycznymi „stacjami mocy”. W konsekwencji przyspiesza procesy zdrowienia.

hi top 4 touch dwukanalowy aparat do terapii energotonowej
Urządzenie do terapii energotonowej HiTop 4 Touch

Magnetostymulacja

Celem magnetostymulacji jest wspomaganie fizjologicznego funkcjonowania organizmu poprzez stymulację naturalnych procesów życiowych. Biologiczne działanie zmiennego pola magnetycznego generowanego przez Viofor JPS jest następstwem elektrodynamicznego oddziaływania tego pola na prądy jonowe w organizmie. Magnetomechanicznego oddziaływania pola magnetycznego na cząstki z nieskompensowanymi spinami magnetycznymi. Jonowego rezonansu cyklotronowego kationów i anionów płynów ustrojowych organizmu.
W magnetostymulacji, ze względu na bardzo niskie wartości indukcji magnetycznej najistotniejsze są efekty: bioelektryczny, biochemiczny i bioenergetyczny.
Efekt bioelektryczny powoduje normalizację potencjału błony komórkowej.
Biochemiczny polega na zwiększeniu aktywności enzymatycznej oraz procesów oksydoredukcyjnych związanych z ATP. B
Bioenergetyczny jest czynnikiem stymulującym odżywianie i wzrost komórek oraz regulującym procesy międzykomórkowe prowadzące do regeneracji organizmu.
Synergistyczne działanie ledoterapii i magnetostymulacji działa wyjątkowo korzystnie w aspekcie leczenia: analgetycznego, wazodilatacyjnego spazmolitycznego, stabilizującego błony komórkowe neuronów i pobudzającego procesy plastyczności mózgu, co jest szczególnie istotne w terapii z uszkodzeniem ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego.

Światło widzialne a porażenie nerwu twarzowego

Światło widzialne [380-780nm], mimo że zajmuje niewielki zakres widma promieniowania elektromagnetycznego, jest bardzo istotnym czynnikiem dla wszystkich istot żywych, stanowiącym impuls dla wielu procesów życiowych. Widzialne światło spolaryzowane pochłonięte przez skórę, jest zamieniane przez organizm ludzki w energię elektrochemiczną. Powoduje to uruchomienie wewnątrz komórek łańcucha biochemicznych reakcji stymulujących prawidłową przemianę materii, procesy regeneracyjne organizmu i wspomaga jego homeostazę.

Mikroprądy

Mikroprąd, czyli przerywany prąd stały o niskim natężeniu (10-900µA ) naśladuje procesy bioelektryczne w tkance nerwowej. Prąd mikroamperowy przywraca równowagę bioelektryczną uszkodzonych komórek, normalizując ruch jonów i rodników. Zwiększa się synteza ATP- nośnika energii w metabolizmie komórkowym, białek oraz aktywny transport aminokwasów. Procesy te charakteryzują się silnym działaniem analgetycznym w leczeniu wielu zespołów bólowych. Pobudzeniem procesów regeneracji tkanek oraz przyspieszeniem procesów gojenia się ran i owrzodzeń.

PhysioGo 701I generujący mikroprądy - elektroterapia
PhysioGo 701I generujący mikroprądy

Stymulacja BMS

BMS – biomechaniczna stymulacja mięśni jest to terapia przy użyciu skośnej (diagonalnej) wibracji o częstotliwości 20-30 Hz. Aplikowana lokalnie na obszar schorzenia. Rytmiczna fala drgań prowadzi do silnej wewnętrznej stymulacji neuromięśniowej. W wyniku terapii następuje redukcja bólu, normalizacja napięć mięśniowych. Wzrost wrażliwości receptorów, przyspieszenie metabolizmu na poziomie komórkowym oraz usprawnienie przepływu krwi i limfy.